Birinci addım: endoskopiya
Qida borusu səbəbli udqunma çətinliyində ilk müayinə adətən qastroskopiyadır. O, darlığı, iltihabı, halqaları, şişi və eozinofilik ezofagit kimi xəstəlikləri göstərir. Lazım olduqda biopsiya götürülür.
Endoskopiya normaldırsa?
Burada tez-tez səhv edilir. Endoskopiya normal olanda xəstəyə «sinirdəndir» deyilir və o, başqa yerdə cavab axtarmağa başlayır. Halbuki endoskopiya yalnız selikli qişanı göstərir. Qida borusunun necə işlədiyini isə göstərmir. Bunun üçün ezofaqus manometriyası lazımdır. Manometriya udqunma zamanı qida borusunun əzələlərinin necə yığıldığını və aşağı büzücünün necə açıldığını ölçür.
Axalaziya nədir?
Axalaziya nadir rast gəlinən xəstəlikdir. Bu xəstəlikdə qida borusu ilə mədə arasındakı büzücü udqunma zamanı açılmır və qida borusunun hərəkəti pozulur. Həm bərk, həm də maye qidaları udmaq çətinləşir, yemək geri qayıdır, insan arıqlaya bilər. Axalaziyanın diaqnozunda və tipinin müəyyən edilməsində əsas müayinə yüksək həlledicilikli manometriyadır. Tip müalicə seçiminə təsir edir.
Hər disfagiya axalaziya deyil
Udqunma çətinliyini qida borusunun başqa motor pozğunluqları, məsələn spazm və ya zəif yığılma, uzunmüddətli reflüks, qida borusu halqaları, hətta qida borusundan kənar törəmələr də yarada bilər. Bəzən qida borusunun aşağı hissəsindəki şiş manometriyada axalaziyaya oxşar şəkil yarada bilər. Buna görə nəticələr endoskopiya və görüntüləmə müayinələri ilə birlikdə qiymətləndirilir. Dr. Atayevanın təcrübəsində belə bir hal olub: ilk baxışda axalaziyaya oxşayan şəklin arxasında əlavə müayinələrlə qida borusunun şişi aşkarlanıb.
Müalicə tipə görə seçilir
Axalaziyada müasir üsullar bunlardır: pnevmatik balon dilatasiyası, peroral endoskopik miotomiya (POEM) və laparoskopik Heller miotomiyası. Hansının seçiləcəyi axalaziyanın tipindən, xəstənin yaşından və vəziyyətindən asılıdır. Müalicədən sonra xəstələr adətən daha rahat qidalanır, lakin reflüks baxımından izlənməlidirlər.
Nə vaxt həkimə getməli?
Udqunma çətinliyi, ağrılı udqunma, yeməyin geri qayıtması, səbəbsiz çəki itkisi və ya ürəklə bağlı olmayan döş ağrısı olduqda.
Həkimin bu mövzuda videosu
